Korzenie

Z waszym miastem związany byłem od wczesnego dzieciństwa,
gdyż w Białej urodził się mój Ojciec, tutaj i w okolicy mieszkali
moi krewni, a w bielskim szpitalu pracował mój starszy brat – lekarz
i tam też zmarł, służąc chorym. Potem doszły związki innego rodzaju,
wynikające z mojej posługi biskupiej w Kościele krakowskim,
który jeszcze do niedawna obejmował Białą, aż po rzekę Białkę.
Bielsko-Biała, 22 maja 1995 r.

Wiele miast stara się przywłaszczyć sobie Jana Pawła II na własność. Wielu chce pokazać łączność Ojca Świętego z miejscem, w którym mieszka, i z tego powodu bardzo często wielu „kronikarzy” naciąga nieco fakty. Mieszkańcy Podbeskidzia są w tej szczęśliwej sytuacji, że żadnych dowodów nie muszą fabrykować. Na naszym terenie nie brakuje miejsc, z którymi wiążą się rodzinne korzenie Jana Pawła II.

Udokumentowana historia Karola Wojtyły i jego rodziny zaczyna się prawie 250 lat temu w położonym między Bielskiem a Kętami Czańcu. W tej niedużej wsi u stóp Palenicy zachowały się pierwsze pisane wzmianki o Bartłomieju, protoplaście rodu Wojtyłów. Prapradziadek Ojca Świętego urodził się prawdopodobnie w 1788 roku, bowiem wtedy został ochrzczony w czanieckim kościele. Adnotacja o tym fakcie znajduje się w tamtejszych księgach parafialnych. Nie wiadomo, w którym roku zmarł ani gdzie został pochowany. Jego ciało spoczywa prawdopodobnie na terenie nieistniejącego już cmentarza, który w zamierzchłych czasach znajdował się tuż przy kościele.
Wojtyłowie byli drobnymi rolnikami. Z czasem ich standard życia polepszył się na tyle, że do 1868 roku dokupili więcej ziemi. Bartłomiej i jego żona Anna (z domu Hudecka albo Chu-decka) mieli czworo dzieci. W 1826 roku przyszła na świat ich pierwsza córka Franciszka, a w 1830 roku syn Stanisław. Wojtyłowie mieli jeszcze dwoje dzieci – Franciszka i Mariannę. Franciszek i Stanisław w akcie kupna ziemi z 23 września 1868 roku noszą tytuły „radnych gminy”. Wiadomo, że Franciszek był sędzią gminnym.
Franciszek i jego żona Franciszka (z domu Gałuszka) mieli również czworo dzieci. Najstarszy z nich Józef przyszedł na świat w 1845 roku. Co do daty urodzin drugiego syna Macieja (dziadka Papieża) istnieją rozbieżności. W księgach parafialnych w Czańcu figuruje data 1 stycznia 1852 roku, a w księdze zgonów w Białej, gdzie jest pochowany, wpisano datę 1 lutego 1852 roku. Taka data widnieje też na jego grobowcu. Franciszek i Franciszka mieli jeszcze dwóch synów: Jana, urodzonego w 1854 roku, i Pawła, który przyszedł na świat w 1858 roku. Franciszek, prawdopodobnie tak jak ojciec, spoczywa na terenie przylegającym do kościoła. Nie wiadomo dokładnie, w którym roku zmarł, bowiem nie zachowały się żadne adnotacje dotyczące jego zgonu.

Karol Wojtyła nigdy nie zapominał o czanieckich korzeniach. Jeszcze jako biskup, a później kardynał, bardzo często odwiedzał krewnych mieszkających w tych stronach. Uczestniczył w wielu rodzinnych uroczystościach, udzielał swoim najbliższym ślubów. Najczęściej odwiedzał stryja Franciszka (syna Pawła Wojtyły), który w czanieckim kościele prowadził chór parafialny. Był też śpiewakiem kalwaryjskim. Cieszył się bardzo dobrym zdrowiem – żył dziewięćdziesiąt lat. Karol Wojtyła już jako kardynał przewodniczył uroczystościom pogrzebowym stryja (8 grudnia 1968 roku). W Czańcu pamięć o przodkach Papieża jest ciągle żywa. W parafialnym kościele pw. św. Bartłomieja do dzisiaj znajduje się chrzcielnica, w której sakrament chrztu przyjęli kiedyś protoplaści rodu Wojtyłów. Ten fakt upamiętnia marmurowa tablica w prezbiterium. Na cmentarzu jest także obelisk, odsłonięty i poświęcony 16 września 2003 roku, tuż przed 25-leciem pontyfikatu Jana Pawła II. W czarnym granicie wyryto nie tylko imiona zmarłych w Czańcu przodków Papieża, ale także słowa wypowiedziane przez kardynała Karola Wojtyłę w 1978 roku: „Jestem związany z parafią czaniecką przez moich pradziadów”.

W latach 70. XIX wieku Maciej Wojtyła, dziadek Ojca Świętego, przeprowadził się z Czańca do odległego o 10 kilometrów Lipnika. W tamtejszych aktach parafialnych jest zanotowany jako „sartor ex Czaniec”, czyli krawiec z Czańca, i „agricola” – rolnik. W tej obecnie jednej z dzielnic Bielska-Białej poznał Annę Przeczek, córkę miejscowego piekarza. 3 września 1878 roku wzięli ślub w lipnickim kościele parafialnym. 18 lipca 1879 roku w Lipniku urodził się także ich najstarszy syn Karol, późniejszy ojciec Papieża.
Karol Wojtyła nigdy nie poznał swojej babci Anny, zmarła bowiem ponad dziesięć lat przed jego urodzinami. Maciej po śmierci żony ożenił się po raz drugi, tym razem z Marią, córką krawca Józefa Zalewskiego. Z drugą żoną miał córkę Stefanię Adelajdę, która przyszła na świat 16 grudnia 1891 roku. Z Lipnika Maciej Wojtyła przeniósł się w latach 80. XIX wieku do Białej (obecnie prawobrzeżna część Bielska-Białej). Pamięć o dziadku też nie przetrwała w świadomości Jana Pawła II, bowiem umarł, gdy Karol miał zaledwie trzy lata. Maciej Wojtyła, który zmarł 23 września 1923 roku, spoczywa na bialskim cmentarzu.
Prawdopodobnie ojciec Papieża osiadłby w Białej na stałe, gdyby nie to, że w 1900 roku jako 21-letni chłopak został wcielony do wojska. Co ciekawe, wcześniej Karol Wojtyła senior pracował w miejscowym warsztacie krawieckim. Nie wiadomo, w jakich okolicznościach poznał swą przyszłą żonę Emilię Kaczorowską, córkę krakowskiego tapicera wywodzącego się także z Białej. Zachowane w parafii Opatrzności Bożej w Białej dokumenty potwierdzają, że w połowie XIX stulecia parafianami byli też pradziadkowie Ojca Świętego ze strony matki – Mikołaj i Urszula Kaczorowscy.
Mikołaj Kaczorowski w aktach określany jest jako „administrator” lub „oeconomus”. 26 czerwca 1849 roku w Białej przyszedł na świat ich syn Feliks, który został rymarzem. W 1875 roku ożenił się z Marią (Marianną, Marią-Anną – wszystkie imiona występują w aktach zamiennie w odniesieniu do tej samej osoby). Ich córka Emilia, urodzona 26 marca 1884 roku, była matką Karola Wojtyły.

Elżbieta Oleksy